1. Đặc điểm hình thái và vòng đời

Rầy cánh phấn (Aleurocybotus sp.) được ghi nhận lần đầu tại Tân Phước, Tiền Giang năm 1998. Rầy thường phát triển trong điều kiện khô hạn, nắng nóng kéo dài, rầy có phổ ký chủ rộng có khả mô giới virus cho cây trồng.

Vòng đời rầy cánh phấn thường kéo dài khoảng 3 tuần, gồm các giai đoạn phát triển chính:

– Thành trùng: kích thước nhỏ, toàn thân phủ 1 lớp phấn màu trắng, di chuyển rất linh hoạt, khi bị động rầy bay lên tạo thành 1 lớp bụi phấn màu trắng.

– Trứng: mỗi con cái đẻ từ 7-100 trứng có thể nằm rải rác hoặc tập trung thành từng ổ ở mặt trên và mặt dưới lá. Sau 6-8 ngày ủ trứng sẽ nở. Khi mới đẻ trứng có màu trắng sữa sau đó chuyển sang nâu nhạt. Trứng sắp nở có màu nâu đậm

– Ấu trùng tuổi 1: màu vàng nhạt hình ovan, di chuyển bằng chân đến nới thích hợp để chích hút và chuẩn bị lột xác. Giai đoạn này kéo dài 3-4 ngày

– Ấu trùng tuổi 2: không còn chân, nằm cố định ở mặt dưới lá, tiếp tục chích hút, chuẩn bị sang tuổi 3. Cơ thể có lớp phấn mỏng, giai đoạn này kéo dài 2-3 ngày

– Ấu trùng tuổi 3: giống tuổi 2 về mặt hình thái, tuy nhiên màu nhạt hơn, kích thước lớn hơn. Thường kéo dài 2-3 ngày

– Nhộng giả: cuối tuổi 3, lớp vỏ cở thể cứng hơn, đồng thời tiết ra 1 lớp sáp bao quanh cơ thể và gắn chặt vào lá. Nhộng hình bầu dục, có màu trắng đục hoặc ngã vàng. Giai đoạn này kéo dài từ 2-4 ngày sau đó sẽ vũ hóa.

2. Đặc điểm gây hại

Cả thành trùng và ấu trùng đều chích hút lá lúa, chủ yếu ở mặt dưới, tạo thành các vệt màu vàng, cây sinh trưởng kém, lá mới mọc ra có biểu hiện bị xoắn lại tương tự biểu hiện của bệnh lùn xoắn lá

 Giai đoạn đòng –  trổ: lá cờ bị xoắn sẽ làm lúa trổ chậm hoặc nghẹn gây ảnh hưởng năng suất. Nếu trổ được thì bông lúa bị lép toàn bộ.

Ngoài ra vết chích của rầy cánh phấn cũng tạo điều kiện cho nấm bệnh và vi khuẩn xâm nhập gây hại cho cây khi có điều kiện thích hợp

3. Biện pháp phòng trừ

– Rầy cánh phấn sẽ giảm mật số nếu gặp điều kiệm ẩm độ cao, mưu nhiều làm rối loạn điều kiện sống của rầy

– Bà con nên thăm đồng thường xuyên, nhất là khi nắng nóng kéo dài hoặc lúa đang giai đoạn đòng – trổ,  kiểm tra kỹ mặt dưới lá.

– Nếu mặt độ cao có thể dùng các hoạt chất:  Imidacloprid, Fenobucarb, Hexythiazox + Pyridaben,  Abamectin + Petroleum oil, Emamectin benzoate + dầu khoáng, Nitenpyram +  Pymetrozine

– Rầy trưởng thành di chuyển nhanh khi bị động và rất linh hoạt nên nên các loại thuốc hiệu quả với rầy trưởng thành không cao, chủ yếu quản lý ấu trùng gây hại. Ấu trùng nhỏ và tập trung tại mặt dưới nên bà con cần phun đủ lượng nước và tập trụng vào tán lá